Zasilacz stałoprądowy czy stałonapięciowy? Najważniejsze różnice i dlaczego nie są zamienne

Jednym z najczęściej pojawiających się pytań w naszym sklepie jest: "Potrzebuję zasilacza LED. Czy każdy będzie pasował?"

Niestety odpowiedź brzmi: nie. W technice LED stosowane są dwa zupełnie różne rodzaje zasilaczy:

• zasilacze stałonapięciowe (Constant Voltage - CV),
• zasilacze stałoprądowe (Constant Current - CC).

Choć z zewnątrz często wyglądają bardzo podobnie, działają według całkowicie innych zasad i są przeznaczone do innych źródeł światła. Zastosowanie niewłaściwego zasilacza może doprowadzić do uszkodzenia lampy LED lub sprawić, że w ogóle nie będzie działała.

Czym jest zasilacz stałonapięciowy?

Zasilacz stałonapięciowy utrzymuje stałe napięcie wyjściowe, niezależnie od pobieranego prądu (oczywiście do maksymalnej wydajności zasilacza).

Najczęściej spotykane napięcia wyjściowe to:

• 5V DC
• 12V DC
• 24V DC
• 48V DC

Odbiornik sam decyduje, jaki prąd pobierze z zasilacza.

Przykładowe zastosowania

• taśmy LED 12V
• taśmy LED 24V
• moduły LED
• oświetlenie meblowe
• oświetlenie reklamowe
• lampy samochodowe 12V i 24V
• sterowniki LED RGB i RGBW

Przykładowe zdjęcie zasilacza stałonapięciowego:

Czym jest zasilacz stałoprądowy?

Zasilacz stałoprądowy działa zupełnie inaczej.

Nie utrzymuje stałego napięcia, lecz stały prąd wyjściowy. Napięcie zmienia się automatycznie w zależności od podłączonego źródła światła.

Najczęściej spotykane wartości prądu:

• 300 mA
• 350 mA
• 500 mA
• 700 mA
• 900 mA
• 1050 mA
• 1400 mA

Na obudowie zasilacza można znaleźć przykładowy opis:

Output: 700mA 24-42V DC

Oznacza to, że zasilacz zawsze będzie dostarczał prąd 700 mA, natomiast napięcie może zmieniać się od 24 do 42 V.

Przykładowe zdjęcie zasilacza stałoprądowego:

Dlaczego taśmy LED są zasilane napięciem stałym?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań.

Każda taśma LED jest zbudowana z wielu powtarzających się sekcji.

Typowa sekcja taśmy 12V składa się z:

• trzech diod LED połączonych szeregowo,
• jednego rezystora ograniczającego prąd.

To właśnie rezystor odpowiada za ograniczenie prądu płynącego przez diody.

Dzięki temu producent może zastosować zwykły zasilacz 12V lub 24V, a każda sekcja taśmy samodzielnie reguluje przepływ prądu.

Rozwiązanie to ma wiele zalet:

• łatwe cięcie taśmy na odcinki,
• prosta instalacja,
• niski koszt produkcji,
• możliwość stosowania wielu taśm z jednego zasilacza,
• łatwa rozbudowa instalacji.

Dlaczego pojedynczych diod dużej mocy nie zasila się napięciem?

Sama dioda LED jest elementem półprzewodnikowym, którego prąd bardzo silnie zależy od napięcia.

Niewielki wzrost napięcia powoduje bardzo duży wzrost prądu.

Przykładowo:

• przy 3,0 V dioda może pobierać 300 mA,
• przy 3,2 V już ponad 600 mA,
• przy 3,4 V może ulec natychmiastowemu uszkodzeniu.

Dlatego diody dużej mocy nie mogą być zasilane bezpośrednio ze źródła napięciowego.

Potrzebują układu, który będzie stale kontrolował prąd.

Tym właśnie zajmuje się zasilacz stałoprądowy.

Dlaczego większość lamp LED 230V posiada zasilacz stałoprądowy?

Nowoczesne lampy LED zasilane z sieci 230V AC bardzo często składają się z dwóch części:

• modułu LED,
• zasilacza stałoprądowego.

Zasilacz kontroluje prąd przepływający przez diody, dzięki czemu zapewnia:

• długą żywotność,
• stabilną jasność,
• wysoką sprawność,
• bezpieczeństwo pracy.

Jeszcze kilkanaście lat temu bardzo popularne były lampy sufitowe posiadające zewnętrzny zasilacz stałoprądowy.

Obecnie producenci najczęściej montują cały układ zasilający wewnątrz lampy.

Z zewnątrz widoczny jest jedynie przewód zasilający 230V AC.

Dlaczego tak trudno kupić nowy zasilacz stałoprądowy?

To problem, z którym spotykamy się niemal każdego dnia.

Klient przychodzi do sklepu z uszkodzonym zasilaczem i zakłada, że wystarczy kupić nowy, tak jak w przypadku zasilacza 12V.

Niestety w praktyce wygląda to zupełnie inaczej.

Zasilacze stałoprądowe występują w setkach różnych konfiguracji.

Różnią się między innymi:

• prądem wyjściowym,
• zakresem napięcia pracy,
• maksymalną mocą,
• sposobem sterowania,
• funkcją ściemniania,
• wymiarami obudowy.

Przykładowo dwa zasilacze mogą mieć identyczną moc 25 W, ale jeden pracuje przy 350 mA, a drugi przy 700 mA. Nie są one zamienne.

Dlaczego często trzeba wymienić cały moduł LED?

W wielu nowoczesnych lampach producent zaprojektował moduł LED oraz zasilacz jako jeden komplet.

Parametry zostały dobrane indywidualnie do konkretnej liczby diod, ich temperatury pracy oraz wymaganej jasności.

Bardzo często zasilacz posiada niestandardowy prąd lub nietypowy zakres napięcia, którego nie można kupić jako części zamiennej.

W takiej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest zakup kompletnego modułu świecącego lub całej lampy.

Nie wynika to z braku dostępności w sklepie, lecz z konstrukcji zastosowanej przez producenta.

Rodzaje zasilaczy LED

Zasilacze stałonapięciowe

• 5V DC
• 12V DC
• 24V DC
• 48V DC
• wtyczkowe
• desktopowe
• modułowe
• hermetyczne IP67
• do puszki instalacyjnej
• na szynę DIN

Zasilacze stałoprądowe

• 300 mA
• 350 mA
• 500 mA
• 700 mA
• 1050 mA
• 1400 mA
• ściemnialne DALI
• 0-10V
• Push DIM
• Triac

Jak rozpoznać typ zasilacza?

Najłatwiej spojrzeć na tabliczkę znamionową.

Zasilacz stałonapięciowy:

• Output: 12V DC
• Output: 24V DC
• Output: 48V DC

Zasilacz stałoprądowy:

• Output: 350mA 18-36V
• Output: 700mA 24-42V
• Output: 1050mA 30-54V

Jeżeli na etykiecie znajduje się wartość prądu wyrażona w miliamperach (mA) oraz zakres napięcia, niemal na pewno jest to zasilacz stałoprądowy.

Podsumowanie

Zasilacze LED nie są uniwersalne. Przed zakupem należy sprawdzić, czy urządzenie wymaga zasilacza stałonapięciowego (CV) czy stałoprądowego (CC).

Taśmy LED, moduły LED 12V i 24V oraz większość instalacji dekoracyjnych pracują z zasilaczami stałonapięciowymi. Natomiast lampy LED dużej mocy, oprawy sufitowe oraz profesjonalne moduły LED najczęściej wykorzystują zasilacze stałoprądowe.

Jeżeli uszkodzeniu uległ zasilacz stałoprądowy zamontowany w lampie sufitowej, przed zakupem nowego należy dokładnie sprawdzić jego parametry. W wielu przypadkach odpowiedni zamiennik nie występuje w sprzedaży, ponieważ producent zastosował niestandardowe rozwiązanie. Wówczas konieczna może być wymiana całego modułu LED lub kompletnej części świecącej.

Jeżeli nie masz pewności, jaki zasilacz zastosowano w Twojej lampie, prześlij zdjęcie tabliczki znamionowej zasilacza lub modułu LED. Na podstawie parametrów pomożemy określić, czy możliwe jest zastosowanie zamiennika, czy konieczna będzie wymiana całego zestawu.